Thực hiện giảm lượng giống gieo sạ, tăng tỷ lệ sử dụng giồng cấp xác nhận trong sản xuất lúa và chuyền đồi cây trồng trên đắt lúa, giai đoạn 2016-2020

28/11/2016 09:19
I. SỰ CẦN THIẾT BAN HÀNH CHƯƠNG TRÌNH HÀNH ĐỘNG

Diện tích sản xuất lúa hàng năm của Tỉnh khoảng 57.000 ha, sản lượng lúa hàng năm đạt khoảng 36 vạn tấn; trong đó 2 vụ sản xuất chính là Đông Xuân khoảng 26.000 ha, vụ Hè Thu khoảng 24.000 ha, năng suất bình quân đạt khoảng 65-68 tạ/ha/vụ, là tỉnh có năng suất lúa cao trong khu vực các tỉnh Duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên.
Tuy nhiên, sản xuất lúa hiện nay của Tỉnh vẫn còn một số tồn tại, hạn chế cần được quan tâm khắc phục sớm, đó là: (i) Mật độ giao sạ với lượng giống quá cao, bình quân từ 180-220 kg/ha; (ii) Diện tích sử dụng các giống lúa đạt tiêu chuẩn từ cấp xác nhận trở lên đạt thấp (khoảng 24-25% diện tích giao trồng); (iii) Nông dân sản xuất theo tập quán, thói quen theo kinh nghiệm (sử dụng lúa thương phẩm làm giống), với nhiều loại giống được sử dụng (trên 45 loại khác nhau); (iv) các mô hình sử dụng giống lúa mới có năng suất cao, chất lượng tốt, áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiên khó duy trì và phổ biến nhân rộng; (v) sản xuất lúa thường bị ảnh hưởng xấu của biến đổi khí hậu, hạn hạn, thiếu nước tưới thường xuyên xảy ra, người dân chưa hưởng ứng cao với chủ trương chuyển đổi sản xuất từ cây lúa sang các cây trồng hàng năm khác,…
Do vậy, ruộng lúa thường bị lẫn tạp, phân nhiều tầng, dịch hại thường xuyên có nguy cơ gây hại cao; chất lượng lúa gạo giảm thấp; chi phí sản xuất tăng cao, hiệu quả sản xuất lúa ở mức thấp, thu nhập từ sản xuất lúa chưa cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.v.v.
Để triển khai thực hiện các Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên: (1) Nghị quyết số 169/NQ-HĐND, ngày 25/12/2015 “Ban hành chính sách hỗ trợ chuyển đổi từ đất trồng lúa sang trồng cây hàng năm tỉnh Phú Yên, giai đoạn 2016-2020”; (2) Nghị quyết số 170/NQ-HĐND, ngày 25/12/2015 “Ban hành chính sách hỗ trợ phát triển lúa giống, giai đoạn 2016-2020 tỉnh Phú Yên”; (3) Và nội dung Lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cùng 8 tỉnh vùng Duyên hải Nam Trung bộ đã ký kết giao ước thi đua về giảm lượng hạt giống lúa gieo sạ xuống còn 80 kg/ha vào năm 2020 tại vùng Duyên hải Nam Trung bô và Tây Nguyên (tại “DIỄN ĐÀN KHUYẾN NÔNG @ NÔNG NGHIỆP về “Các giải pháp ứng phó với tình hình hạn hán trong sản xuất nghiệp vùng duyên hải Nam Trung bộ” do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức tại tỉnh Ninh Thuận, ngày 18/03/2016).

Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Ban hành “Chương trình hành động thực hiện giảm lượng giống gieo sạ, tăng tỷ lệ sử dụng giống cấp xác nhận trong sản xuất lúa và chuyển đổi cây trồng trên đất lúa, giai đoạn 2016-2020” là cần thiết đối với sản xuất cây lúa trên địa bàn Tỉnh.

 

II. MỤC TIÊU

2.1. Mục tiêu chung
- Nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước, người sản xuất lúa về việc giảm số lượng hạt giống gieo sạ/ha trong canh tác lúa; tăng cường thực hiện các giải pháp kỹ thuật tiên tiến, nhằm đảm bảo năng suất chất lượng và hiệu quả kinh tế cao khi giảm lượng giống gieo sạ xuống còn 80 kg/ha vào năm 2020.
- Nâng cao tỷ lệ sử dụng giống lúa cấp xác nhận, lúa lai F1, giống lúa có chất lượng tốt, giống ưu thế lai có năng suất, gạo chất lượng để nâng cao giá trị sản phẩm lúa gạo và tăng thu nhập cho nông dân; góp phần thực hiện Kế hoạch tái cơ cấu ngành trồng trọt và góp phần xây dựng nông thôn mới trên địa bàn Tỉnh, giai đoạn 2016 - 2020.
- Nhằm giảm chi phí phòng chống hạn, giảm đầu tư công cho công trình thủy lợi, giảm diện tích lúa bị thiệt hại do hạn hán, thiếu nước tưới; duy trì quỹ đất trồng lúa, bảo đảm an ninh lương thực địa phương; nâng cao hiệu quả sử dụng đất; tăng thu nhập cho người dân, góp phần xóa đói giảm nghèo, ổn định chính trị - xã hội, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.
- Khuyến khích các tổ chức, cá nhân thuộc các thành phần kinh tế đầu tư chọn tạo, khảo nghiệm, tuyển chọn, sản xuất lúa giống, nhằm xây dựng hệ thống sản xuất và cung ứng giống lúa ngày càng hoàn thiện, theo hướng hiện đại đáp ứng yêu cầu sản xuất lúa tại Tỉnh.
 Năng suất lúa toàn tỉnh đạt từ 6,5 - 7,0 tấn/ha/vụ; tổng sản lượng lúa đạt trên 36 vạn tấn, trong đó có 10 vạn tấn lúa gạo chất lượng cao, phù hợp với thị hiếu tiêu dùng, hướng đến xuất khẩu; giá trị gạo cao gấp 1,5 lần so với năm 2015. Lợi nhuận nông dân trồng lúa đạt tối thiểu 60% vào năm 2020.
2.2. Mục tiêu cụ thể
1) Phấn đấu giảm tỷ lệ lượng giống gieo sạ trong canh tác lúa từ 80-100kg/ha, theo từng năm như sau:
- Năm 2016: lượng hạt giống gieo sạ từ 80-100 kg/ha đạt trên 25% diện tích canh tác; 
- Năm 2017: lượng hạt giống gieo sạ từ 80-100 kg/ha đạt trên 50% diện tích canh tác toàn tỉnh; 
- Năm 2018: lượng hạt giống gieo sạ từ 80-100 kg/ha đạt trên 69% diện tích canh tác toàn tỉnh; 
- Năm 2019: lượng hạt giống gieo sạ từ 80-100 kg/ha đạt trên 79% diện tích canh tác toàn tỉnh; 
- Năm 2020: 100% các huyện, thị có lượng hạt giống gieo sạ trung bình 80 kg/ha; nâng tỉ lệ sử dụng lúa giống cấp xác nhận, lúa lai F1 để gieo sạ đến năm 2020 đạt trên 85,09% diện tích gieo trồng lúa toàn Tỉnh.
2) Phấn đấu tăng dần tỷ lệ lúa cấp xác nhận trở lên từ 25% diện tích hiện nay lên khoảng trên 85% diện tích vào năm 2020.

3) Đến năm 2020, chuyển đổi đất trồng lúa sang trồng cây hàng năm đạt diện tích 3.095 ha, trong đó: Diện tích gieo trồng ngô 1.306 ha; diện tích gieo trồng đậu phộng, đậu xanh, đậu nành 729 ha; diện tích gieo trồng rau thực phẩm 960 ha, diện tích gieo trồng cây dược liệu 100 ha,... Xây dựng được một số vùng tập trung trồng cây hàng năm, đạt hiệu quả.

 

III. NHIỆM VỤ VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU

3.1. Về công tác thông tin, tuyên truyền
- Triển khai các đợt tuyên truyền trên các phương tiện thông tin, truyền thông như: phát hành tờ rơi, áp phích, tuyên truyền trên trang Website của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, và các cơ quan, đơn vị thuộc Sở, Báo Phú Yên, Đài Phát thanh và Truyền hình Phú Yên,…; nhằm thay đổi nhận thức của nông dân về sự cần thiết giảm lượng hạt giống lúa gieo sạ và chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa, nhằm chủ động ứng phó với xu hướng hạn hán, thiếu nước tưới xảy ra ngày càng gay gắt ở vùng Duyên hải Nam Trung bộ. Các nội dung cụ thể hàng năm như sau:
- Tổ chức 1-2 buổi tư vấn /năm trực tiếp trên Đài Phát thanh và Truyền hình Phú Yên, qua đó tư vấn cho nông dân lựa chọn các giải pháp kỹ thuật phù hợp để thực hiện chương trình đạt hiệu quả.
- In và phát hành khoảng 2.000 tờ rơi, 300 poster, để tuyên truyền, hướng dẫn qui trình 3 giảm 3 tăng, 1 phải 5 giảm, trong đó đặc biệt nhấn mạnh kỹ thuật gieo sạ với mật độ 80 kg/ha; hướng dẫn kỹ thuật chuyển đổi đất lúa thiếu nước sang một số cây trồng cạn như: ngô lai, đậu xanh và 1 số cây màu khác… để ứng phó với hạn hán; tuyên truyền về ứng dụng các giải pháp tưới nước tiết kiệm.  
- Tăng cường tổ chức các hội thảo, hội nghị giới thiệu các mô hình sản xuất tiên tiến, đạt hiệu quả cao; biểu dương kịp thời các gương điển hình giảm lượng giống gieo sạ trong canh tác lúa.
- Phối hợp với các Câu lạc bộ Khuyến nông trong các buối sinh hoạt Câu lạc bộ để tuyên truyền về nội dung chương trình.
3.2. Về công tác tập huấn, chuyển giao kỹ thuật 
- Tổ chức các lớp tập huấn TOT (Training Of Trainer) chuyên đề cho cán bộ khuyến nông các cấp và nông dân tiêu biểu về kỹ thuật canh tác các cây trồng chuyển đổi ứng phó với hạn hán, biện pháp sử dụng nước tiết kiệm.
- Tổ chức những chuyến tham quan ngoài tỉnh cho Cán bộ khuyến nông các cấp về các mô hình tưới nước tiết kiệm có hiệu quả trong sản xuất.
- Trong chương trình tập huấn phổ cập khuyến nông về sản xuất lúa, ưu tiên tập huấn nội dung 3 giảm 3 tăng, 1 phải 5 giảm trong sản xuất lúa, để nâng cao nhận thức cho người dân.
3.3. Về xây dựng và nhân rộng các mô hình trình diễn
- Xây dựng 2-3 mô hình/năm liên kết chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa, giai đoạn 2016 - 2020 bằng nguồn kinh phí khuyến nông, tại các huyện đồng bằng, phù hợp với qui hoạch chuyển đổi của Tỉnh và nhu cầu thị trường, đảm bảo gắn kết giữa khâu sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, ứng dụng giải pháp canh tác tiết kiệm nước.
- Thực hiện kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa: Hỗ trợ giống theo tinh thần Nghị quyết 169/2015/NQ-HĐND ngày 25/12/2015 của HĐND tỉnh Phú Yên; cùng với việc tập huấn chuyển giao kỹ thuật, cử Cán bộ kỹ thuật theo dõi, chỉ đạo để việc thực hiện chương trình chuyển đổi có hiệu quả.
* Tổng diện tích chuyển đổi: 3.095 ha; chi tiết cụ thể tại Phụ lục, đính kèm.
- Tổ chức các cuộc hội nghị, hội thảo đầu bờ tại các mô hình chuyển đổi có hiệu quả cao để tuyên truyền nhân rộng trong sản xuất.
3.4. Về sản xuất và cung ứng lúa giống:
- Tiến hành du nhập, khảo nghiệm các giống lúa thuần có tiềm năng, tuyển chọn các giống lúa phù hợp với địa phương, sản xuất lúa giống cấp nguyên chủng để cung cấp cho các huyện làm nguồn sản xuất lúa giống cấp xác nhận cung cấp cho sản xuất.
- Tập trung chỉ đạo cơ cấu giống lúa trong từng vụ sản xuất; chọn 5-7 giống lúa phù hợp để xây dựng kế hoạch cung ứng giống lúa cho từng vụ, từng địa phương cấp huyện.
- Triển khai sản xuất, cung ứng giống các cấp, lúa lai F1 giai đoạn 2016-2020 trên địa bàn Tỉnh (Phụ lục 10, Nghị quyết số 170/2015/NQ-HĐND); Chi tiết cụ thể tại bảng 3, 4 - Phụ lục, đính kèm.

IV. PHÂN CÔNG, TỔ CHỨC THỰC HIỆN
4.1. Trung tâm Khuyến nông: 
- Chủ trì, làm đầu mối tham mưu cho Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trong chỉ đạo, xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện đạt hiệu quả các nội dung của Chương trình hành động này, giai đoạn 2016 - 2020 trên địa bàn Tỉnh.
- Tham mưu việc kiểm tra, đánh giá, sơ kết, tổng kết quá trình thực hiện Chương trình hành động; đề xuất cơ chế khuyến khích, nhân nhanh những mô hình, điển hình đạt kết quả tốt; đề xuất khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích nổi bật, tiêu biểu; nhằm tạo sự chuyển biến trên diện rộng về giảm lượng giống lúa trên đơn vị diện tích và chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa đạt hiệu quả cao, bền vững. 
- Căn cứ các nội dung của Chương trình hành động để xây dựng các chương trình/ công trình sự nghiệp hàng năm, kết hợp lồng ghép, cân đối nguồn kinh được giao từ nguồn khuyến nông Trung ương và địa phương, báo cáo Sở Nông nghiệp và PTNT xem xét, phê duyệt và tổ chức thực hiện đạt kết quả.
4.2. Phòng Kinh tế /Nông nghiệp và PTNT các huyện, thị xã, thành phố:
- Tham mưu cho UBND cấp huyện: Xây dựng, phê duyệt Kế hoạch cụ thể, tổ chức triển khai thực hiện có hiệu quả trên địa bàn quản lý các nội dung nêu tại Nghị quyết số 169/NQ-HĐND, ngày 25/12/2015 “Ban hành chính sách hỗ trợ chuyển đổi từ đất trồng lúa sang trồng cây hàng năm tỉnh Phú Yên, giai đoạn 2016-2020”; Nghị quyết số 170/NQ-HĐND, ngày 25/12/2015 “Ban hành chính sách hỗ trợ phát triển lúa giống, giai đoạn 2016-2020 tỉnh Phú Yên”; và Chương trình hành động này; định hướng chính là giảm dần lượng giống lúa gieo sạ, tăng tỷ lệ giống đạt chuẩn đưa vào sản xuất, thực hiện chuyển đổi đất lúa thiếu nước, sản xuất hiệu quả thấp sang cây trồng hàng năm khác có hiệu quả cao hơn và sử dụng nước tưới tiết kiệm…
- Phối hợp với các đơn vị thuộc Sở có liên quan triển khai các nội dung trên tại địa phương. Tổ chức tuyên truyền, nâng cao ý thức của người dân trong việc sử dụng giống lúa đạt tiêu chuẩn để sản xuất, giảm lượng giống gieo sạ.v.v.
4.3. Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật:
- Phối hợp với Trung tâm Khuyến nông, các đơn vị liên quan và các địa phương thực hiện các nội dung của Chương trình hành động theo chức năng nhiệm vụ được giao; theo dõi diễn biến các dịch hại trên cây trồng, kịp thời hướng dẫn các biện pháp phòng trừ đạt kết quả.
- Chủ trì phối hợp với các đơn vị thuộc Sở có liên quan và UBND các huyện để tổ chức triển khai thực hiện Kế hoạch 125/KH-UBND, ngày 24/9/2015 của UBND tỉnh Phú Yên về việc “Triển khai Đề án Đẩy mạnh ứng dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) trên cây trồng, giai đoạn 2015-2020 tại tỉnh Phú Yên”;
- Chủ trì, hối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan triển các các đề tài nghiên cứu, ứng dụng các biện pháp, giải pháp tiến bộ kỹ thuật chuyên ngành để chủ động ngăn chặn và phòng trừ có hiệu quả các đối tượng dịch hại nguy hiểm, dịch hại mới trên cây lúa (bệnh đạo ôn, rầy nâu, rầy lưng trắng,…) và các cây trồng khác (bệnh chồi cỏ, thối ngọn, trắng lá mía; chổi rồng, nhện đỏ hại sắn; bệnh hại cây hồ tiêu,…).

4.4. Trung tâm Giống và kỹ thuật Cây trồng:
- Triển khai xây dựng các chương trình/ dự án để du nhập, nhân giống cấp nguyên chủng, cấp xác nhận; lập kế hoạch cung ứng giống theo từng vụ, từng năm và cả giai đoạn; chuyển giao giống cấp nguyên chủng cho các đơn vị cơ sở để nhân giống cấp xác nhận. 
- Tăng cường áp dụng các biện pháp kỹ thuật sản xuất tiên tiến, đạt hiệu quả, tưới tiết kiệm, thích ứng với tình trạng hạn hán, thiếu nước tưới; theo dõi sản xuất và chủ động phân phối giống lúa mới cho các địa phương để từng bước ổn định cơ cấu giống lúa theo định hướng chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Cục Trồng trọt và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
4.5. Các tổ chức và đơn vị trực thuộc Sở có liên quan: 
Theo chức năng nhiệm vụ được giao, có trách nhiệm phối hợp cùng Trung tâm Khuyến nông, các địa phương để triển khai thực hiện các nội dung của Chương trình hành động này, nhằm hỗ trợ cho sản xuất trồng trọt đạt hiệu quả cao, theo hướng phát triển ổn định và bền vững.
4.6. Định kỳ sau các vụ sản xuất chính và hàng năm, các đơn vị tiến hành đánh giá, báo cáo kết quả thực hiện; trong đó nêu rõ các nội dung đã hoàn thành, chưa hoàn thành, nguyên nhân và các đề xuất giải pháp tiếp tục thực hiện (bằng văn bản) gửi về Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (qua đầu mối là Trung tâm Khuyến nông) để tổng hợp, trình Giám đốc Sở Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn báo cáo UBND Tỉnh và các Sở, ngành liên quan./.
Quảng cáo